EKONOMİ – DERS NOTLARI

İKTİSAT KIT KAYNAKLARLA SONSUZ İHTİYACI KARŞILAYABİLMEK İÇİN MALLARI ÜRETİMİNİ VE DEĞİŞİMİNİ İNCELEYEN BİR BİLİM DALIDIR.

İKTİSATIN TEMEL SORUNU TOPLAM ARZ= TOPLAM TALEP YAPMAKTIR.

İKTİSAT
• SOSYALDİR
• ANALİTİKTİR ( ALTERNATİF ÇÖZÜM YOLLARI SUNAR)
• MALLARIN HEM ÜRETİM HEM TÜKETİM HEMDE DAĞILIMIYLA İLGİLİDİR.

BETİMLEYİCİ İKTİSAT: VERİLERİ TOPLAR

EKONOMİK ANALİZ: TOPLANAN VERİLERLE İLKELER VE TEORİLER ÜRETİR.

HİPOTEZ: İKİ DEĞİŞKENİN BİRBİRLERİ İLE İLİŞKİSİNİ KOŞULLU BİR ŞEKİLDE ORTAYA KOYAR.

İKTİSAT POLİTİKASI: BELİRLİ EKONOMİK SORUNLARIN ÇÖZÜMÜNE YÖNELİK POLİTİKALAR OLUŞTURMAK. ÖRNEĞİN ENFLASYONU İNDİRMEK İÇİN SIKI PARA POLİTİKASI UYGULAMAK.

YÖNTEMLER:
1. TÜMEVARIM: GERÇEKTEN TEORİYE, ÖZELDEN GENELE
2. TÜMDENGELİM: TEORİDEN GERÇEĞE GENELDEN ÖZELE

İKTİSATIN BÖLÜMLERİ
a. MİKROİKTİSAT: FİRMA KİŞİLER HANE HALKI PİYASA TALEP ARZ.
b. MAKROİKTİSAT: GSMH, İŞSİZLİK, ENFLASYON

EKONOMİK BİRİMLER:
MİKRO EKONOMİ: HANE HALKI, FİRMALAR, DEVLET
MAKRO EKONOMİ: HANE HALKI FİRMALAR DEVLET VE YABANCI DEVLETLERDİR.

POZİTİF İKTİSAT: DEĞER YARGISI İÇERMEYEN DURUMU İNCELEYEN İKTİSATTIR.
NORMATİF İKTİSAT: DEĞER YARGISI İÇEREN NE OLMASI GEREKTİĞİNİ SÖYLEYEN İKTİSATTIR.

KITLIK TERCİH FAYDA
ALTERNATİF MALİYET (FIRSAT MALİYET): BİRŞEYİ SEÇTİĞİNDE VAZGEÇMEK ZORUNDA KALDIĞIN DİĞER ŞEY ALTERNATİF MALİYETTİR. YANİ YARIN SİNEMAYA GİTMEK YERİNE DERS ÇALIŞMAYI TERCİH EDERSEK DERS ÇALIŞMANIN FIRSAT MALİYETİ SİNEMAYA GİTMEKTİR.

ÜRETİM İMKÂNLARI EĞRİSİ:
ÜRETİM İMKÂNLARI EĞRİSİNİN ORJİNE İÇ BÜKEY OLMASININ NEDENİ ARTAN FIRSAT MALİYETİN GÖSTERGESİDİR.
ÜRETİM İMKÂNLARI EĞRİSİNİN DOĞRUSAL OLMASININ NEDENİ SABİT FIRSAT MALİYETTİR.

İKTİSADİ SİSTEMLER:
KAPİTALİST SİSTEM: NEYİN NE KADAR ÜRETİLECEĞİNİ BELİRLEYEN PİYASADIR.(ARZ/TALEP)
KUMANDA SİSTEMLERİ: DEVLET BELİRLİYOR.
KARMA EKONOMİ: ÖZEL SEKTÖR+DEVLET

FAYDA:
TOPLAM FAYDA MAKSİMUM İKEN MARJİNAL FAYDA SIFIRDIR.
AZALAN MARJİNAL FAYDA YASASI: TÜKETİLEN MALIN SAĞLADIĞI FAYDANIN DOYUM NOKTASINDAN SONRA AZALMASIDIR.
MARJİNAL FAYDA: HER MALIN TÜKETİMİNDEN ELDE EDİLEN O MALA MAHSUS FAYDADIR.
TOPLAM FAYDA: MALIN TÜKETİLMESİNDEN ELDE EDİLEN TOPLAM FAYDADIR.

ARZ VE TALEP
TALEP: TALEP MİKTARI İLE FİYAT ARASINDA TERS YÖNLÜ BİR İLİŞKİ SÖZ KONUSUDUR. BUNA TALEP KANUNU DENİR.
TALEP EĞRİSİ: BİR MALIN FİYATINDAKİ DEĞİŞİM SADECE O MALIN TALEBİNDE DEĞİŞİME NEDEN OLUR. TALEP DEĞİŞMESİ TALEP EĞRİSİNİN SAĞA YA DA SOLA KAYMASI ANLAMINA GELİR.

TALEBİ ETKİLEYEN DİĞER FAKTÖRLER:
• DİĞER MALLARIN FİYATLARI
• İKAME MALLAR: BİR BİRİ YERİNE KULLANILABİLEN MALLARDIR. İKAME MALLARIN BİRİNİN FİYATI ARTARSA DİĞER MALIN TALEBİ ARTAR.
• TAMAMLAYICI MALLAR: BİRİ OLMADAN DİĞERİ KULLANILAMAYAN MALLARDIR. TAMAMLAYICI MALLARDAN BİRİNİN FİYATI ARTARSA DİĞERİNİN TALEBİ DÜŞER.
• GELİR
• DÜŞÜK MALLAR: GELİR ARTTIĞINDA TALEBİ AZALAN MALLARDIR.
• NORMAL MALLAR: GELİR ARTTIĞINDA TALEBİ ARTAN MALLARDIR.
• ZEVK VE TERCİHLER
• ALICILARIN SAYISI: ALICILARIN SAYISI ARTARSA TALEP ARTAR.
• BEKLENTİLER: OLUMLU BEKLENTİLERDE TALEP ARTAR.
YUKARUDAKİ YAZILI OLAN FAKTÖRLER TALEP EĞRİSİNİN KAYMASINA SEBEP OLUR.

ARZ: ARZ MİKTARI İLE FİYAT ARASINDA DOĞRU ORANTI VARDIR.

ARZ POZİTİF EĞİLİMLİDİR.
O MALIN FİYATI SADECE ARZ MİKTARINI ETKİLER.

ARZI ETKİLEYEN DİĞER FAKTÖRLER
• GİRDİ FİYATLARINDAKİ DEĞİŞME
• DİĞER MALLARIN FİYATLARI
• BEKLENTİLER
• SATICILARIN SAYISI
• VERGİLER
• SÜBVANSİYONLAR
ESNEKLİK
ESNEKLİK: TALEBİN FİYATA KARŞI DUYARLILIĞININ BİR ÖLÇÜSÜDÜR.
FİYAT ESNEKLİĞİNİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER:
• İKAME EDİLEBİLİRLİK
• BÜTÇEDEKİ PAYI
• ZORUNLUMU LÜKSMÜ TARIMMI SANAYİ MALIMI OLDUĞU

TALEBİN GELİR ESNEKLİĞİ
TALEBİN GELİR DEĞİŞMESİNE VERDİĞİ TEPKİNİN ÖLÇÜLMESİDİR. BU TEPKİ NORMAL MALLARDA POZİTİFTİR. YANİ GELİR ARTARSA TALEPTE ARTMAKTADIR. BU DEĞERİN EKSİ OLMASI YANİ GELİRİN ARTMASI HALİNDE TALEP AZALIYORSA BU MALLAR HAKKINDA DÜŞÜK MALLAR DİYE SÖZ EDİLİR.

ÇAPRAZ ESNEKLİK:
BİR MALIN FİYATINDAKİ DEĞİŞMENİN BAŞKA BİR MALIN TÜKETİLMESİNDE NASIL BİR ETKİ YAPTIĞININ ÖLÇÜLMESİDİR.
NOT: İKİ MAL ARASINDA ÇAPRAZ ESNEKLİK POZİTİF İSE İKAME MALLARDAN NEGATİF İSE TAMAMLAYICI MALLARDAN SÖZ EDİLİR.

ARZ ESNEKLİĞİ: FİYATTAKİ DEĞİŞİKLİĞİN ARZ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ ÖLÇÜLMEKTEDİR.
NOT: ARZ ÜRETİM DEMEKTİR.
DEVLET KONTROLLERİ:

TABAN FİYAT: DEVLETİN EMEK HİZMET VE MAL ARZ EDENLERİ KORUMAK İÇİN UYGULADIĞI FİYAT POLİTİKASIDIR.
SONUÇLARI:
• ARZ FAZLASI OLUR
• İŞSİZLİK OLUŞUR.

TAVAN FİYAT: DEVLETİN TÜKETİCİLERİ KORUMAK AMACI İLE UYGULADIĞI FİYAT POLİTİKALARIDIR.
SONUÇLARI:
• TALEP FAZLASI OLUŞUR
• TAYINLAMA (DEVLETİN PİYASA MEKANİZMASINI ORTADAN KALDIRIP PAYLAŞIMI KENDİSİNİN YAPMASIDIR.)
• KARNE UYGULAMASI
• DÜŞÜK KALİTEYE YÖNELME
• KARABORSA
ÜRETİM KOTASI: ARZ EDİLEN MAL MİKTARINI SINIRLAMAKTIR.
SONUÇLARI
• FİYATLAR ARTAR.
• MAL MİKTARI ARTAR
• ÜRETİCİ GELİRİ ARTAR.
• PİYASA DARALIR.
İTHALAT KOTASI
DEVLETİN YERLİ ÜRETİCİYİ KORUMAK İÇİN UYGULADIĞI MİKTAR POLİTİKASIDIR.
SONUÇLARI
• İTHALAT AZALIR
• YERLİ ÜRETİM ARTAR
• FİYATLAR ARTAR
• TALEP AZALIR
• ÜLKE VERGİ GELİRİ ELDE EDER.

VERGİ UYGULAMALARI
MADDİSPESİFİK VERGİLER: ÖLÇÜ ÜZERİNDEN ALINAN VERGİLERDİR.
ADVELOREN VERGİLER: PARASAL ÖLÇÜ ÜZERİNDEN ALINAN VERGİLERDİR.
NOT: ARZ ESNEKLİĞİ TALEP ESNEKLİĞİNDEN AZ OLUR İSE VERGİNİN ÇOĞUNU ÜRETİCİ ÖDER.
TÜKETİCİ VE ÜRETİCİ RANTI
TÜKETİCİ RANTI: TÜKETİCİNİN BİR MAL İÇİN ÖDEMEYE RAZI OLDUĞU RAKAM İLE GERÇEKTE ÖDEDİĞİ RAKAM ARASINDAKİ OLUMLU FARKTIR.

ÜRETİCİ RANTI: ÜRETİCİNİN ÜRETTİĞİ MALI SATMAYA RAZI OLDUĞU FİYAT İLE GERÇEKTE SATTIĞI FİYAT ARASINDAKİ OLUMLU FARKTIR.

ÜRETİM VE MALİYETLER
ÜRETİM: İNSANLARIN İHTİYAÇLARINI DOĞRUDAN VEYA DOLAYLI OLARAK KARŞILAYACAK OLAN MAL VE HİZMETLERİN MEYDANA GETİRME ÇABASIDIR.

FİRMA: ÜRETİMİ GERÇEKLEŞTİREN VE SATIŞ KONUSUNDA KARAR VEREN EKONOMİK BİRİMDİR.

ÜRETİM, KISA DÖNEM VE UZUN DÖNEM OLARAK 2 TÜRLÜDÜR.
KISA DÖNEMLİ ÜRETİMDE SADECE GİRDİLERDEN BİRİ DEĞİŞİR. UZUN SÜRELİ ÜRETİMDE GİRDİLERİN TAMAMI DEĞİŞİR.

ÖNEMLİ NOTLAR:
• KISA DÖNEMLİ ÜRETİMLERDE AZALAN VERİMLER YASASI GEÇERLİDİR.
• UZUN DÖNEMLİ ÜRETİMLERDE ÖLÇEK EKONOMİLERİ VARDIR.
• GİRDİ ARTIŞI=ÇIKTI ARTIŞI OLURSA ÖLÇEĞİN SABİT VERİMİ
• GİRDİ ARTIŞI ÇIKTI ARTIŞI OLURSA ÖLÇEĞİN ARTAN VERİMİ
• GİRDİ ARTIŞI ÇIKTI ARTIŞI OLURSA ÖLÇEĞİN AZALAN VERİMİ

MALİYETLER
AÇIK MALİYETLER: MUHASEBE HESAPLARINA GİREN MALİYETLERDİR.

ÖRTÜLÜ MALİYETLER: MUHASEBE HESAPLARINA GİRMEZ FIRSAT MALİYETLERDİR.

EKONOMİK KAR: TOPLAM HÂSILAT - KULLANILAN TÜM GİDERLERİN FIRSAT MALİYETİ

MUHASEBE KARI: TOPLAM HÂSILAT-AÇIK MALİYET

TAM REKABET PİYASASI
PİYASA AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE 2 YE AYRILIR.
1. TAM REKABET PİYASASI
2. EKSİK REKABEK PİYASASI
EKSİK REKABET PİYASASIDA 3 E AYRILIR
• MONOPOL REKABET (TEKEL)
• MONOPOLCÜ REKABET
• OLİGOPOL REKABET

1. TAM REKABET PİYASASI:
• EN BELİRGİN ÖZELLİĞİ FİYAT VERİDİR.
• ÇOK SAYIDA ALICI VE SATICI VARDIR.
• MALLAR HOMOJENDİR.
• PİYASAYA GİRİŞ VE ÇIKIŞ SERBESTTİR.
• ALICILAR VE SATICILAR PİYASA HAKKINDA TAM BİLGİYE SAHİPTİR.
• TAM REKABETTE TALEP EĞRİSİ FİYATA, ORTALAMA HÂSILATA, MARJİNAL GELİRE EŞİTTİR.
• TAM REKABET PİYASASINDA KISA DÖNEMLİ KAR MAKSİMİZASYONU MARJİNAL GELİR = MARJİNAL MALİYETTİR.
• TAM REKABET PİYASASINDA KAYNAKLAR ETKİN OLARAK KULLANILIR.
• TAM REKABET PİYASASINDA REKLÂMA GEREK YOKTUR.

EKSİK REKABET PİYASALARI
2. TEKEL (MONOPOL): BİR PİYASADA TEK BİR FİRMANIN KARŞISINDA ÇOK SAYIDA ALICININ BULUNDUĞU DURUMDUR.

VARSAYIMLARI
• TEK BİR SATICI VARDIR.
• YAKIN İKAMESİ OLMAYAN BİR MAL SATILMAKTADIR.
• PİYASAYA GİRİŞTE ENGELLER VARDIR.
YASAL TEKEL: DEVLET TEKEL OLMA HAKKINI YASAL OLARAK BİR KİŞİYE VEREBİLİR.
DOĞAL TEKEL: PİYASANIN DOĞASI GEREĞİ TEK SATICININ OLMASI GEREKTİĞİ DURUMLAR DOĞAL TEKEL DİYE ADLANDIRILIR ÖRNEK: DEMİR YOLLARI GİBİ
TEKELİN SEBEPLERİ: YASAL TEKEL DOĞAL TEKEL VE ÜRETİLEN MALIN HAMMADESİ TEK BİR KİŞİNİN ELİNDE İSE YİNE TEKEL ORTAYA ÇIKAR. TEKELCİ FİRMA PİYASADA FAALİYETTE BULUNAN TEK FİRMA OLDUĞU İÇİN TEKELCİNİN TALEP EĞRİSİ İLE PİYASA TALEP EĞRİSİ AYNIDIR. TEKEL HEM ÜRETİM MİKTARINI HEMDE FİYATI BELİRLEYEMEZ. FİYAT DÜŞTÜKÇE TALEP ARTAR AMA TOPLAM GELİRDE AZALMA OLUR.
• TEKEL (MONOPOL) PİYASADA UZUN DÖNEMDE MAKSİMUM KAR YOKTUR. BUNUN SEBEBİ PİYASAYA GİRİŞ ENGELLİ OLMASIDIR.
• FİYAT FARKLILAŞTIRILMASI YALNIZCA TEKEL PİYASALARDA SÖZKONUSUDUR.
• KAYNAKLAR ETKİN OLARAK KULLANILMAZ.
TEKELCİ (MONOPOLCÜ) REKABET: TEKEL PİYASA İLE TAM REKABET PİYASASI ARASINDA KALMAKLA BERABER TAM REKABET PİYASASINA DAHA YAKIN OLAN BİR PİYASADIR. MARKALARARASI REKABETİ AÇIKLAMAKTADIR.
ÖZELLİKLERİ
• BİRBİRİNDEN BAĞIMSIZ HAREKET EDEN ÇOK SAYIDA SATICI VE ALICI VARDIR.
• ÜRÜNLER FARKLILAŞTIRILMIŞTIR.
• PİYASAYA GİRİŞ NİSPETEN KOLAYDIR.
• KAYNAKLAR ETKİN OLARAK KULLANILMAZ
3. OLİGOPOL PİYASALAR: BİRBİRİ İLE REKABET EDEN FİYATI VE MİKTARI ETKİLEYEBİLECEK AZ SAYIDA FİRMA VARDIR. BU FİRMALAR BİRBİRİNE BAĞIMLI OLUP BİRBİRİNİN PİYASA DAVRANIŞLARINA TEPKİ VERİRLER.

ÖZELLİKLERİ
• AZ SAYIDA SATICI VARDIR.
• PİYASAYA GİRİŞTE ENGELLER VARDIR. (BU YÜZDEN UZUN DÖNEMDE MAKSİMUM KAR YOKTUR.)

OLİGOPOL PİYASALAR 2 YE AYRILIR
SAF OLİGOĞOL: FİRMALARIN ÜRÜNLERİ HOMOJENDİR.
FARKLILAŞTIRILMIŞ OLİGOPOL: FİRMALARIN ÜRÜNLERİ HOMOJEN DEĞİLDİR.

FİRMALAR FİYAT REKEBETİNDEN KAÇINMAK İÇİN KARTEL ADI VERİLEN GİZLİ ANLAŞMALAR YAPARLAR VEYA SADECE REKLÂM REKABETİNE GİRİŞİRLER.
KAMUSAL MALLAR VE DIŞSALLIKLAR
PİYASA BAŞARISIZLIĞI: GERÇEK HAYATTA DIŞSALLIKLARIN EKSİK REKABETİN VE KAMU MALLARININ BULUNMASINDAN DOLAYI PİYASANIN KENDİ KENDİNE BIRAKILDIĞINDA ETKİN ÇALIŞMADIĞI DURUMA PİYASA BAŞARISIZLIĞI ADI VERİLİR.
DIŞSALLIK: BİR EKONOMİK BİRİMİN ÜRETİM VEYA TÜKETİM DÜŞÜNCESİNİN BAŞKA BİRİNİ OLUMLU VEYA OLUMSUZ ETKİLEMESİ DURUMUNDA DIŞSALLIKTAN SÖZ EDİLİR.
KAMUSAL MAL: TÜKETİCİLER TARAFINDAN BİRLİKTE TÜKETİLEN MALLAR OLUP BİR KİŞİNİN TÜKETİMİ BAŞKA BİR KİŞİNİN TÜKETİMİNİ ETKİLEMEMEKTEDİR.

DEVLET EKSİ DIŞSALLIK DURUMUNDA DÜZENLEYİCİ VERGİLER ARTI DIŞSALLIK DURUMUNDA SÜBVANSİYONLAR KULLANIR. SÜBVANSİYON TÜKETİCİNİN ÖDEDİĞİ FİYATI DÜŞÜRÜR.

MALLAR SADECE KULANANA YARAR SAĞLIYORSA ÖZEL MALDIR.

MAL VE HİZMET ÜRETİM VEYA TÜKETİMİNDEKİ BİR BİRİMLİK ARTIŞIN 3.KİŞİLERE EKLEDİĞİ MALİYETE MARJİNAL DIŞSAL MALİYET SAĞLADIĞI FAYDA İSE MARJİNAL DIŞSAL FAYDA ADI VERİLMEKTEDİR.

MİKROİKTİSATTAN MAKROİKTİSATA GEÇİŞ
EKONOMİNİN ÜÇ GÖSTERGESİ
• İŞSİZLİK ORANI
• ENFLASYON ORANI
• BÜYÜME ORANI

İSTİHDAM: ÇALIŞMA KARARINDA OLAN BİREYLERİN ÇALIŞTIRILMALARIDIR.
İŞSİZLİK: CARİ ÜCRET HADDİNDE ÇALIŞMAK İSTEYİPTE İŞ BULAMAYANLARDIR.
İŞSİZLİK TÜRLERİ
• KONJONTÜREL İŞSİZLİK
• ARIZI İŞSİZLİK
• MEVSİMSEL İŞSİZLİK
• TEKNOLOJİK EŞSİZLİK
• YAPISAL İŞSİZLİK

KONJONTÜR: EKONOMİDE KISA SÜRELİ DALGALANMALAR
ENFLASYON: FİYATLAR GENEL DÜZEYİNİN SÜREKLİ ARTMASIDIR.

KONJOKTÜRÜN DARALMA DÖNEMLERİNDE KONJOKTÜREL İŞSİZLİK, YER VE MESLEK DEĞİŞTİRME SIRASINDA ARIZİ İŞSİZLİK, MAKİNALARIN İNSAN GÜCÜNÜN YERİNİ ALMASI İLE TEKNOLOJİK İŞSİZLİK, EKONOMİNİN TÜM SEKTÖRLERİ İLE DURGUNLUĞA GİRMESİ DURUMUNDA İSE YAPISAL İŞSİZLİK ORTAYA ÇIKAR.

EKONOMİK POLİTİKALAR:
MALİYE POLİTİKASI: KAMU HARCAMALARI VE VERGİLER
PARA POLİTİKASI: PARA ARZI VE FAİZİ
ARZ YÖNLÜ POLİTİKALAR: DAHA ÇOK PARA POLİTİKALARINI SAVUNAN MÜDAHALE İSTEMEYEN POLİTİKALAR
MİLLİ GELİRİN HESAPLANMASI
TÜRKİYEDE MİLLİ GELİRİ DİE ÖLÇMEKTEDİR. MİLLİ GELİR MUHASEBESİ BİR ÜLKEDE GELİRİ OLUŞTURAN FAALİYETLERİN ÖLÇÜLMESİDİR.

GSMH: BİR YIL İÇİNDE BİR EKONOMİDE ÜRETİLEN NİHAİ MAL VE HİZMETLERİN CARİ PİYASA FİYATLARI ÜZERİNDEN TOPLAMIDIR.
• ARA MALLARI GSMH YA DÂHİL EDİLMEZ
• ARA MALLARIN KATMA DEĞERİ HESABA KATILIR.
• EV HANIMLARININ FAALİYETLERİ HESABA KATILMAZ
• TRANSFER ÖDEMELERİ (EMEKLİ MAAŞLARI) HESABA KATILMAZ

TÜKETİMİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER
• KULLANILABİLİR GELİR
• SERVET
• DEMOGRAFİK UNSURLAR
YATIRIMLAR: YATIRIMLAR OTONOM KABUL EDİLİR. YANİ GELİRDEN BAĞIMSIZDIR.

YATIRIMI BELİRLEYEN FAKTÖRLER
• FAİZ ORANI
• BEKLENEN KAR
• TEKNOLOJİK DEĞİŞİM
• SERMAYE MALLARININ MALİYETİ
• KAPASİTE KULLANIMI
MAKROEKONOMİK DENGE

KLASİK YAKLAŞIM: SAY KANUNU GEREĞİNCE OTOMATİK ARZ TALEP EŞİTLİĞİNİ İLERİ SÜRER HER ARZ KENDİ TALEBİNİ DOĞURUR.

SIZINTILAR: TOPLAM HARCAMALARI DÜŞÜREN KAVRAMLARDIR.
ENJEKSİYONLAR: SIZINTILARI DENGELEYEN KAVRAMLARDIR.

MALİYE POLİTİKASI VE TOPLAM HARCAMALAR
MALİYE POLİTİKASININ ARAÇLARI
• VERGİLER (T)
• KAMU HARCAMALARI (G) G=T OLMALIDIR.

BÜTÇE AÇIĞI=KAMU HARCAMALARI (G) >VERGİLER (T)
BÜTÇE FAZLASI KAMU HARCAMALARI (G VERGİLER (T)

OTOMATİK İSTİKRAR SAĞLAYICILAR
• ARTAN ORANLI VERGİLER
• İŞSİZLİK SİGORTALARI
• DAĞITILAN KAR PAYLARI
• HANE HALKININ TASARRUFU

ALTERNATİF BÜTÇE POLİTİKALARI
DURUMA GÖRE MALİYE POLİTİKALARI (KEYNES)
G=T OLMALIDIR (DENK BÜTÇE POLİTİKASI )
G>T OLMALI ( SOSYAL DEVLET)

EĞER ENFLASYONİST AÇIK OLURSA TALEP FAZLASI VAR DEMEKTİR. BU YÜZDEN DARALTICI MALİYE POLİTİKASI İZLENİR. ( KAMU HARCAMALARI KISILIR VERGİLER ARTIRILIR ) BURADA AMAÇ GELİRİ AZALTARAK TÜKETİMİ AZALTMAKTIR. ÇÜNKİ TALEP FAZLASI VARDIR.

EĞER DEFLASYONİST AÇIK OLUR İSE ARZ FAZLASI DOLAYISI İLE TALEP EKSİĞİ VARDIR. EKONOMİYİ RAHATLATIP PİYASALARIN CANLANMASINI SAĞLAMAK İÇİN GENİŞLETİCİ MALİYE POLİTİKALARI İZLENMELİDİR. (KAMU HARCAMALARI ARTAR VERGİLER AZALTILIR ) AMAÇ GELİRİ ARTIRARAK TÜKETİMİ YANİ TALEBİ CANLANDIRMAKTIR.
PARA VE BANKACILIK
PARANIN FONKSİYONLARI:
• DEĞİŞİM ARACI OLMASI
• HESAP BİRİMİ OLMASI
• DEĞER MUHAFAZA ARACI OLMASI

MAL PARA: PARANIN KENDİSİ BİZZAT MAL OLARAK DEĞERLİDİR BUNA MAL PARA DENİR ALTIN GÜMÜŞ GİBİ
İTİBARİ PARA: PARA MAL OLARAK DEĞERLİ DEĞİL BANKNOT GİBİ
GRASHAM YASASI: KÖTÜ PARA İYİ PARAYI PİYASADAN KOVAR

PARA:
BOZUKLUK: DARPHANE BASIYOR
NAKİT: BANKNOTLAR MERKEZ BANKASI TARAFINDAN BASILIYOR.
VADESİZ MEVDUAT: ÇEK İLE KULLANILABİLİYOR.

PARA BENZERLERİ: LİKİDİTESİ (NAKİTE DÖNÜŞME HIZI) YÜKSEK ANCAK ALIŞVERİŞLERDE DİREK PARA GİBİ KULLANILAMAYAN VARLIKLARDIR.
FİNANSAL VARLIKLAR: ALTIN DÖVİZ HAZİNE BONOSU V.B.

BANKACILIK SİSTEMİ NE İŞ YAPAR NASIL ÇALIŞIR.
BANKALARIN KENDİ KASALARINDA TUTTUKLARI NAKİT VE MERKEZ BANKASINDA BULUNAN VADESİZ MEVDUAT HESAPLARININ TÜMÜNE REZERVLER ADI VERİLİR. BÜTÜN BANKALAR BORÇLARINDAN DAHA DÜŞÜK BİR RAKAMI ELLERİNDE REZERV OLARAK TUTARLAR. BU YÖNTEME KISMİ REZERV BANKACILIĞI ADI VERİLİR.
MUTLAK REZERV BANKACILIĞI: MEVDUATLARA EŞİT MİKTARDA REZERV TUTMAKTIR.
KAYDİ PARA NEDİR NASIL OLUŞTURULUR:
KAYDİ PARA ZORUNLU REZERV ORANININ TERSİNE EŞİTTİR. YANİ ZORUNLU REZERV ORANI 0,10 İSE 1/0,10=10 OLUR

PARANIN SATIN ALMA GÜCÜNÜ ELDE TUTMASINI SAĞLAYAN FONKSİYON DEĞER MUHAFAZA ARACI OLMASIDIR.
PARA TEORİSİ VE POLİTİKASI
PARA ÜÇ AMAÇLA TALEP EDİLİR.
1. İŞLEM AMAÇLI PARA TALEBİ
2. İHTİYAT AMAÇLI PARA TALEBİ
3. SPEKÜLASYON AMAÇLI PARA TALEBİ

PARANIN FONKSİYONLARI:
• DEĞİŞİM ARACI OLMASI
• DEĞER MUHAFAZA ARACI OLMASI
• HESAP BİRİMİ OLMASI

EĞER PİYASA FAİZ ORANI DENGE FAİZ ORANINI GEÇERSE PİYASADA PARA ARZI FAZLASI OLUŞUR.
BU DURUMDA MERKEZ BANKASI
• REESKONT ORANLARINI YÜKSELTİR
• ZORUNLU REZERV ORANLARINI YÜKSELTİR.
• AÇIK PİYASA İŞLEMLERİNDEN TAHVİL SATIŞI YAPAR

EĞER PİYASA FAİZ ORANI DENGE FAİZ ORANININ ALTINA DÜŞERSE MERKEZ BANKASI AŞAĞIDAKİLERİ YAPAR
• REESKONT ORANLARINI DÜŞÜRÜR
• ZORUNLU REZERV ORANLARINI DÜŞÜRÜR
• AÇIK PİYASA İŞLEMLERİNDEN TAHVİL ALIMI YAPAR.

TOPLAM TALEP TOPLAM ARZ ANALİZİ VE ENFLASYON
TOPLAM TALEP: BİR EKONOMİDE ÜRETİLEN MAL VE HİZMETLERE OLAN TALEBİN TOPLAMIDIR.

GENİŞLETİCİ PARA POLİTİKASINDA ŞABLONDA YATAY KISIN SAĞA KAYAR YANİ ÜRETİM ARTAR
DARALTICI PARA POLİTİKASINDA ŞABLONDA YATAY KISIM SOLA KAYAR YANİ ÜRETİM AZALIR
GENİŞLETİCİ MALİYE POLİTİKASINDA YATAY KISIM SAĞA DOĞRU KAYAR YANİ ÜRETİM ARTAR.
DARALTICI MALİYE POLİTİKASINDA YATAY KISIM SOLA DOĞRU KAYAR YANİ ÜRETİM AZALIR.

STAGFLÂSYON: HEM ENFLASYON HEMDE İŞSİZLİĞİN AYNI ANDA OLMASIDIR. FİYATLAR ARTARKEN ÜRETİM MİKTARI DÜŞER.
ULUSLAR ARASI TİCARET VE FİNANSMAN

MUTLAK ÜSTÜNLÜKTE UZMANLAŞMA SÖZKONUSUDUR. KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜKTE KISMİ UZMANLAŞMA VARDIR. SEBEBİ ARTAN MALİYETLERDİR.

DEVELİASYON: YERLİ PARANIN DEĞERİNİN YABANCI PARA KARŞISINDA İRADİ OLARAK DÜŞÜRÜLMESİDİR.
DEVELÜASYON OLURSA İHRACAT ARTAR İTHALAT AZALIR ÜRETİM ARTAR.

REVELÜASYON: YERLİ PARANIN YABANCI PARA KARŞISINDA İRADİ OLARAK DEĞERİNİN ARTIRILMASIDIR.
REVELÜASYON OLURSA İHRACAT AZALIR İTHALAT ARTAR ÜRETİM AZALIR.

ESNEK DÖVİZ KURU SİSTEMİ: DÖVİZ KURU PİYASADA BELİRLENİR.

DÖVİZ KURU DALGALANMALARININ NEDENLERİ
• ÜLKENİN İHRAÇ MALLARINA OLAN TALEBİNİN ARTMASI
• ÜLKEDEKİ FAİZ ORANI
• ENFLASYON ORANI
• POLİTİK İSTİKRAR
• DEVLET MÜDAHALELERİ
EKONOMİK BÜYÜME VE BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
EKONOMİK BÜYÜME: BİR ÜLKENİN REEL GSMH DAKİ ARTIŞTIR.
BÜYÜMEYİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER
• İŞGÜCÜ
• SERMAYE
• TOPRAK
• TEKNOLOJİ

72 KURALI: BİR ÜLKENİN YILLIK ORTALAMA BÜYÜME ORANI BİLİNİYORSA 72 Yİ BU SAYIYA BÖLEREK O ÜLKENİN REEL GSMH SINI KAÇ YILDA 2 KATINA ÇIKARTACAĞINI BULABİLİRİZ.
KALKINMANIN ÖNÜNDEKİ ENGELLER
• POLİTİK ENGELLER
• KAMU YÖNETİMİNDEKİ YETERSİZLİKLER
• POLİTİK İSTİKRARSIZLIK VE RİSK
• SOSYAL ENGELLER
• GİRİŞİMCİ RUHUN EKSİKLİĞİ
• HIZLI NÜFÜS ARTIŞI
• DUAL EKONOMİ